:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
  10°C bezchmurnie

Epizody z pierwszej wojny światowej

Jeńcy rosyjscy na Rynku w Siemiatyczach, zdjęcie z 1914 roku

Wspomnienie Żyda siemiatyckiego Dawida Kimczi z czasów I wojny światowej

„Podczas I wojny światowej oraz w okresie bezpośrednio po niej, Żydzi z Siemiatycz narażeni byli na wszystkie te problemy, jakich doświadczali wszyscy inni Żydzi w Europie Wschodniej w tamtych czasach.

Chociaż nie można porównywać żołnierzy Wilhelma (ówczesnego cesarza niemieckiego – przyp. MAN) z żołnierzami hitlerowskimi, okupacja niemiecka była dla Żydów siemiatyckich bardzo trudna. To prawda, że niektórzy mieszkańcy sztetla wiedzieli, jak się odnaleźć w nowej sytuacji i z powodzeniem potrafili wieść dobre życie, ale na większości źle odbiły się dolegliwości i nowe regulacje.

 Szczególnie dotkliwie odczuli oni politykę Niemców kierowania ludzi do pracy przymusowej. Złapanych używano nie tylko do prac w mieście i okolicach, ale wysyłano dziesiątki kilometrów dalej np. do Hajnówki, Puszczy Białowieskiej oraz innych niebezpiecznych miejsc w pobliżu linii frontu. Z tego powodu Żydzi używali wszelkich sposobów, aby uniknąć pracy przymusowej dla Niemców. Było wiele prób ucieczki. Niektóre z nich zakończyły się zastrzeleniem uciekinierów.

 Istniały również problemy na skutek prowokacji i bezpodstawnych oskarżeń. Jedno z nich nastąpiło jeszcze pod okupacją rosyjską i dotyczyło nauczyciela Jehudy Koguta. W 1915r. ktoś oddał kilka strzałów z okna jednego z domów w Siemiatyczach. Nie było wiadomo, czy kule dosięgły Rosjanina ani czy w ogóle do nich doszło. W każdym razie komendant rosyjski polecił zatrzymać go jako podejrzanego. Został zabrany na wzgórze za miastem, gdzie miał być zastrzelony, ale w ostatniej chwili puszczono  go wolno.

 Przed opuszczeniem miasta (w sierpniu 1915 r. – przyp. MAN) generał rosyjski rozkazał spalenie go. Żołnierze zaczęli polewać domy benzyną. Ulice były puste, ponieważ kule latały we wszystkich kierunkach. Wiadomość ta dotarła do rabina Kuselewicza, który w tej sprawie gotów był poświęcić swoje życie. Przebiegł praktycznie przez całe miasto do domu Belkiesa, w którym stacjonował sztab, zupełnie nie dbając o swoje bezpieczeństwo i wdarł się przed oblicze generała. Rabin miał paść do jego stóp i płakać przed nim, jak dziecko. Udało mu się przekonać go do uchylenia tego strasznego rozkazu.

 Przykład rabina Kuselewicza, niech pamięć jego będzie błogosławiona, który ryzykował życiem dla dobra swojej społeczności oraz późniejsze fakty są przykładami naszego dziedzictwa duchowego, kontynuacji żydowskiej tradycji samopoświęcenia, wierności rodzinnej i poświęcenia między mężem i żoną.

 Dobra i delikatna kobieta, Kaja Monczer, została zastrzelona przez grasujących żołnierzy rosyjskich, chroniąc własnym ciałem męża - Rubena Monczera - przed niechybną śmiercią.

 Henije Tykocki postąpiła w ten sam sposób, kiedy armia polska zajęła Siemiatycze (w 1918 r.? 1920 r.? – przyp. MAN). Na skutek jakiejś prowokacji Jakub Tykocki został doprowadzony na środek rynku, gdzie miał być zastrzelony. Jego żona Henije  chroniła go własnym ciałem krzycząc: “Mnie pierwszą musicie zabić!” Tylko z powodu jej oporu wobec żołnierzy Jakow Tykocki pozostał przy życiu.

 Żołnierze rosyjscy, podobnie jak Niemcy, kradli mienie żydowskie ze sklepów i domów. Przed wycofaniem się armii rosyjskiej żołnierze wdzierali się do żydowskich sklepów i zabierali towar. Żołnierz, który rabował nasz sklep, został złapany przez Niemców w trakcie rabunku. Niemcy skazali go za to na śmierć. Nie odzyskaliśmy jednak nigdy swoich towarów.

 Podczas okupacji niemieckiej (sierpień 1915 r. – listopad 1918 r. – przyp. MAN) Niemcy wyznaczyli na mera miasta Mojsze Pachtera. Był on osobą wykształconą, ale bardzo zarozumiałą. Domagał się, aby mieszkańcy zdejmowali przed nim czapki.

 Mojsze Pachter miał bardzo burzliwe życie. W czasach carskich brał udział w działalności rewolucyjnej. Policja go poszukiwała. Z tego powodu w 1905 r. uciekł do Palestyny, gdzie został czynnym członkiem “HaShomer” (żydowskiej organizacji obronnej powstałej w 1909r. – przyp. MAN). W bójce zabił Araba, więc musiał opuścić Palestynę i znów wrócił do Siemiatycz.

 Po przywróceniu polskiej władzy w Siemiatyczach, po wycofaniu się bolszewików (w 1920 r. – przyp. MAN), Mojsze Pachter został zatrzymany i przewieziony do więzienia w Warszawie. Krążyły plotki, że w więzieniu został zastrzelony.

 W okresie wojny polsko – bolszewickiej było wiele innych pogłosek i prowokacji. Pewnego razu bolszewicy ujęli kilkuset mieszkańców Siemiatycz, ponieważ jeden miejscowy Polak o nazwisku Boguszewski, strzelił do bolszewika. Zatrzymani zostali jednak następnie puszczeni wolno. Innym razem bolszewicy ostrzelali szereg domów.

Tłumaczenie i opracowanie:  Marek Antoni Nowicki


Epizody z pierwszej wojny światowej komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się