Schorzenia oka, które budzą niepokój

Oczy – zwierciadło ludzkiej duszy oraz barometr tego, co dzieje się w naszym organizmie, są głównym elementem twarzy, na który zwraca się uwagę. Nie zawsze idealne, czasem nierówno usadowione w oczodołach, o nieco innym odcieniu tęczówki czy kształcie. I chociaż kultura mediów przyzwyczaiła nas do perfekcyjnego wizerunku świata, wiele niedoskonałości jest całkowicie normalnych i naturalnych dla ciała człowieka. Jednak czasami wygląd oka powiązany jest z objawami niektórych schorzeń, które mogą budzić niepokój oraz wymagać leczenia. Kiedy należy pójść do lekarza?

Różna wielkość źrenic

Pomimo tego, że książkowo oczy powinny być symetryczne, zdarza się zaobserwować nierówność źrenic. Anatomicznie, obie źrenice w taki sam sposób reagują na dopuszczanie optymalnej ilości światła, działają na takiej samej zasadzie jak przesłona aparatu fotograficznego. Podczas słonecznego dnia źrenice kurczą się i wyglądają niczym kropki na tęczówce, a w miarę upływu czasu i coraz mniejszej ilości światła, rozszerzają się nawet na szerokość całej tęczówki. Mechanizm ten działa automatycznie i jest niemal niedostrzegalny na co dzień, co jednak w przypadku, gdy zaobserwuje się anomalię? Nierówność źrenic nazywana jest anizokorią. Anizokoria objawia się także zmianą kształtu źrenic, zaburzeniu ich wielkości (lub jednej z nich), zaburzonej reakcji na światło czy nawet zmianie położenia źrenicy. Nie jest to jednostka chorobowa, ale symptom stanowiący „czerwony alarm” dla danej osoby, która powinna dokonać dogłębnej diagnostyki. Jakie są przyczyny powstawania anizokorii? Nierówność źrenic może być spowodowana przyjmowaniem leków (np. psychoaktywnych), świadczyć o chorobie oka (jaskrze, stanie zapalnym przedniego odcinka oka czy zespole czerwonego oka), ale też o chorobie ogólnoustrojowej (udarze mózgu, stwardnieniu rozsianym). Może być także związana z urazami oka lub czaszki lub przyjmowaniem narkotyków. Jeśli źrenice różnią się od siebie nieznacznie i ten stan utrzymuje się od urodzenia, może to być także zjawisko zupełnie naturalne. Jednak w każdym przypadku wymaga wizyty u lekarza okulisty oraz neurologa. Anizokoria może mieć wiele przyczyn i wymaga dokładnej diagnostyki – to schorzenie leczy się na podstawie chorób, które go wywołały.

Oczy bez tęczówki?

Jedną z niezwykle rzadkich chorób genetycznych oka jest aniridia, nazywana również beztęczówkowością. Objawia się ona częściowym lub brakiem tęczówki oka, która nie rozwinęła się w sposób prawidłowy w życiu płodowym. Oczy osób z aniridią są zupełnie czarne, a postronni obserwatorzy mogliby wywnioskować, że ten kolor jest efektem kolorowych soczewek kontaktowych. Niestety, ta choroba powoduje nie tylko wizualną zmianę, ale i przyczynia się do gorszej ostrości widzenia oraz niezwykłą wrażliwością na światło. Dlaczego? Tęczówka oka jest naturalną ochroną przed światłem, którego nie przepuszcza do wnętrza oka (to zadanie ma źrenica). W przeciwieństwie do innych elementów oka, tęczówka jest kolorowa, a sam kolor jest wynikiem genetycznej loterii na wiele pokoleń wstecz przed biologicznymi rodzicami (stąd zdarza się, że dzieci mają kolor oczu np. po dziadku czy prababci). Oko bez tęczówki pozbawione jest tej naturalnej ochrony przez światłem, czego rezultatem jest oślepienie. Osoby chorujące na aniridię muszą więc nosić nie tylko okulary korekcyjne, by korygować wadę wzroku, ale i okulary przeciwsłoneczne. Aniridię leczy się farmakologicznie lub operacyjnie, bo przy tym schorzeniu często chorobą współistniejącą jest jaskra, oczopląs, niedorozwój nerwu wzrokowego czy zaćma (trzeba więc leczyć wszystkie te schorzenia). Co ciekawe, istnieją metody leczenia aniridii, które polegają na wszczepieniu sztucznej tęczówki. Aniridię można korygować nie tylko za pomocą okularów korekcyjnych, ale też przez soczewki kontaktowe miesięczne lub jednodniowe, natomiast należy to przedyskutować ze swoim lekarzem okulistą. Warto pamiętać, że aniridia to genetyczna choroba, która występuje rzadko i nie każda osoba z bardzo ciemnym kolorem tęczówki na nią cierpi, bo jak każda jednostka chorobowa – w celu diagnozy i wielu badań. W znakomitej większości przypadków, aniridia jest rozpoznawana i leczona we wczesnym dzieciństwie.