Pozwy sądowe wymierzone w udział społeczeństwa w życiu publicznym

Europejska Federacja Dziennikarzy (EFJ) podczas rocznego zgromadzenia w Zagrzebiu (Chorwacja), które odbyło się 8 i 9 października b.r. przyjęła m.in. deklarację dotyczącą zjawiska zwalczania swobody mediów przez tzw. strategiczne pozwy sądowe wymierzone w udział społeczeństwa w życiu publicznym (SLAAPs), uznając że stanowią one fundamentalne zagrożenie dla zawodu dziennikarskiego. Zagrażają bowiem podstawowemu prawu dziennikarzy - wolności słowa.

     Skrót SLAAPs  oznacza pozwy sądowe, które nie są w istocie wnoszone dla obrony prawa powoda, ale aby pohamować i zdławić niezależny przekaz informacji. Dla osiągnięcia tego celu  wykorzystywane są i nadużywane rozmaite furtki proceduralne.

     W szczególności, pozwy o  oszczerstwo lub zniesławienie  są wnoszone do sądów, które nie mają związku z informacjami, których dotyczą zarzucone materiały (np. w innych krajach),  mogą natomiast  spowodować długotrwałe  i kosztowne dla pozwanego postępowania. Może to mieć wyjątkowo mrożące wpływ na przekaz medialny,  bowiem nawet jeden artykuł może doprowadzić do wieloletniego wyczerpującego postępowania.

     Kiedy dziennikarka maltańska Daphne Caruna Galizia została zamordowana, toczyły się przeciwko niej  42 sprawy o zniesławienie. Podczas wysłuchania przed komisją spraw prawnych i wolności obywatelskich Parlamentu Europejskiego  (LIBE), szwedzka dziennikarka Annelie Östlund opisała skutki, jakie miały postępowania sądowe przeciwko niej wszczęte w Londynie na nią samą i jej rodzinę.  

     Duża liczba takich strategicznych pozwów  budzi poważne zaniepokojenie również w Chorwacji. Według ostatniego przeglądu dokonanego przez  Chorwackie Stowarzyszenie Dziennikarzy, przeciwko dziennikarzom i mediom w Chorwacji toczą się  co najmniej  924 sprawy sądowe z żądaniami łącznie na kwotę prawie 10.5 miliona euro.(...)

     Zgromadzenie  EFJ m.in. zwróciło się  Komitetu Stałego tej organizacji - o  jeszcze bardziej energiczne działania   wobec Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego, aby doprowadzić do lepszej ochrony dziennikarzy w Unii Europejskiej przed praktykami SLAPP w drodze działań legislacyjnych i innych - o monitorowanie i wspieranie implementacji  dyrektywy  Unii Europejskiej przeciwko praktykom SLAPP  -  wezwało członków EFJ do kontaktów z ich rządami oraz krajowymi europosłami, aby przekonać ich do obrony dziennikarzy przez tego rodzaju sprawami.

     Opr. MAN