Konsekracja XVII-wiecznego kościoła na 100 lecie Niepodległości

11 listopada Biskup Drohiczyński Tadeusz Pikus konsekrował wyremontowany siedemnastowieczny kościół pw. Św. Doroty w Winnej-Poświętnej, gm. Ciechanowiec. Od 2015 roku kościół był nieczynny. Uroczystości wpisały się w obchody stulecia niepodległości Polski. Jak komentowali licznie zgromadzeni wierni - to najlepszy pomnik na stulecie wolności.

 Do parafii należą wsie: Kobusy, Koce Basie, Koce Piskuły, Koce Schaby, Kułaki, Łempice, Radziszewo Króle, Radziszewo Sieńczuch, Radziszewo Sobiechowo, Radziszewo Stare, Trzaski, Winna Chroły, Winna Poświętna, Winna Stara, Winna Wilki, Winna Wypychy. Pomysł przeprowadzenia remontu zabytkowej świątyni wyszedł od samych parafian. W 2014 r powołali do życia społeczny komitet, który oficjalnie wystąpił z inicjatywą do władz kościelnych, organizując równolegle zbiórkę pieniędzy. Parafię wsparło też Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu, pomagając w planowaniu prac, przygotowaniu niezbędnej dokumentacji, a także pozyskiwaniu funduszy na ten cel.

 Od sierpnia do końca października 2015 roku trwał pierwszy etap remontu konstrukcji ścian drewnianych oraz fundamentów. Prace obejmowały demontaż desek z szalowania ścian, odbicie tynków z cokołu fundamentowego, wykonanie izolacji poziomej ścian fundamentowych, wymianę skorodowanych elementów konstrukcyjnych podwalin, bali, brusów i lisic, uzupełnienie ubytków elementów konstrukcyjnych ścian, założenie ściągów metalowych, przeprowadzenie oczyszczania, dezynfekcji oraz impregnacji elementów drewnianych. Budynek został spionizowany, ustabilizowany. Uzyskano zabezpieczenie zabytku oraz zapewniono bezpieczeństwo jego użytkowania.

 W 2016 r. prowadzony był drugi etap remontu. Naprawiono więźbę dachową, wykonano nową podłogę na poddaszu i położono izolację na stropie. Dach pokryto blachą miedzianą, wykonano orynnowanie. Dokonano naprawy istniejącej sygnaturki na dachu, zaś w oparciu o przekazy historyczne odtworzono wieżę postawioną pierwotnie w XIX wieku, a rozebraną w 1961 r. Wstawiono nową stolarkę okienną, naprawiono i zakonserwowano drzwi zewnętrzne. Kościół oszalowano od zewnątrz.

 Od 2017 roku trwał trzeci etap prac. Odtworzono wnętrze, co pozwoliło na przywrócenie obiektu na mapę najcenniejszych zabytkowych barokowych.

 Inwestycja nie byłaby możliwa bez ogromnego wsparcia wiernych, sołectw, które pieniądze z funduszu sołeckiego przekazywały na remont świątyni, samorządów gminnego i wojewódzkiego, a również Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 Kościół w Winnej-Poświętnej jest jedną z najstarszych drewnianych świątyń w województwie podlaskim. Obecna świątynia pw. św. Doroty Dziewicy i Męczennicy została wzniesiona w 1696 r. kosztem miecznika ziemi nurskiej Andrzeja Jabłonowskiego Grzymały z Jabłonów (zm. 1699) i jego żony (od ok. 1692) Urszuli ze Skiwskich (zm. po 1713), sędzianki bielskiej, a także poprzedniego proboszcza, pod kierunkiem ks. Jana Jakuba Mamińskiego, ówczesnego proboszcza (1692-1703). Jej konsekracji dokonał 6 czerwca 1717 r. ks. Joachim Przebendowski (1675-1721), biskup łucki (1716-1721). W latach 1754-1760 kościół został wyposażony wewnątrz przez ks. Idziego Antoniego z Dąbrowy Dąbrowskiego (prob. 1754-1767) i ks. Krzysztofa Kluka (1739-1796), proboszcza wińskiego (1767-1770).

        Dokładna data powstania parafii w Winnej Poświętnej nie jest znana. W latach 1416-1430 granice beneficjum kościelnego, czyli poświętnego, wyznaczył Mikołaj Nassuta zwany Silberk, starosta drohicki (1430). Pierwszy kościół został ufundowany przed 1432 rokiem, przez miejscowych dziedziców z rodów Trzasków i Cholewów. Pierwszym plebanem, który pojawia się w Winnej w 1432 r., był ks. Mikołaj. W 1481 r. tę funkcję pełnił ks. Maciej.

        Pierwszy kościół w Winnej Poświętnej został rozebrany na początku XVII w. W 1603 r. została zbudowana kolejna świątynia. W jej historii miały miejsce liczne uposażenia ze strony miejscowej szlachty, między innymi: 22 kwietnia 1642 r. - braci Józefa i Jakuba Poniatowskich oraz 29 kwietnia 1642 r. (wtorek po niedzieli Conductus) oraz 30 grudnia 1665 r. (środa po święcie Świętych Młodzianków) ze strony Michała Wińskiego (zm. ok. 1673), komornika ziemskiego drohickiego (1642 - ok. 1665) i podstarościego grodzkiego drohickiego (1665 - ok. 1673). W czasie potopu szwedzkiego w 1657 r. świątynia została obrabowana i zniszczona. Staraniem ówczesnego duszpasterza, ks. Kazimierza Sadowskiego (prob. ok. 1657-1691) świątynia została wkrótce odrestaurowana.

        W 1790 r., staraniem ks. Piotra Chludzińskiego (1739-1824), proboszcza wińskiego (1770-1824), przeprowadzono generalny remont drewnianej świątyni. Podczas insurekcji kościuszkowskiej (1790-1794) ks. Piotr Chludziński przekazał 10 września 1794 r. na potrzeby powstania największy dzwon (razem z kosztownymi wotami). W latach 1872-1876 została dobudowana zakrystia od strony południowej i postawiona wieżyczka od strony zachodniej (dziś nie istnieje), pod kierunkiem ks. Antoniego Olszewskiego (1819-1892), proboszcza wińskiego (1861-1892).

        W czasie II wojny światowej, w 1944 r., wojska niemieckie zarekwirowały trzy dzwony (dwa wróciły w 1949 r.). W 1945 r. rozebrano wieżę na kościele, ponieważ groziła zawaleniem.

        Obok kościoła stoi drewniana, dwukondygnacyjna dzwonnica, konstrukcji zrębowej, zbudowana w 1696 r. przez wspomnianego ks. Jana Jakuba Mamińskiego. Jej poświęcenie odbyło się w 1717 r.

        Nowa drewniana plebania - według projektu Franciszka Wyszyńskiego i inż. Donczo Stefanczowa z Bułgarii - została zbudowana w latach 1986-1989 przez ks. Eugeniusza Rogowskiego (1934-1992), ówczesnego proboszcza (1985-1989) i ks. Stanisława Kozłowskiego (prob. 1989-1993).

         oprac Anna Kondraciuk, fot aK