Czy samorządy przygotowują się na kryzys?

Samorządy powiatów, miast i gmin, w pierwszym rzędzie mogą odczuć w swoich budżetach wzrost cen źródeł energii. Zwłaszcza na terenach wschodniej Polski, które nie należą do najbogatszych.

     Miejscowe podmioty gospodarcze, które generują wpływy do budżetów, padają lub tylko trwają, czekając na lepsze czasy, ograniczając zatrudnienie i inne koszty. Zwłaszcza w sytuacji, kiedy po zakazach i obostrzeniach covidowych, nadszedł stan wyjątkowy, który wyłączył z ruchu turystycznego nie tylko pas przy granicy z Białorusią, ale przylegające do niego gminy i całe powiaty.

     W Siemiatyczach, leżących na południowym krańcu województwa podlaskiego, po drodze z południa Polski do Białowieży i na Mazury, zanikł ruch turystyczny we wrześniu 2021 roku, mimo że samo miasteczko nie znajdowało się w bezpośredniej strefie stanu wyjątkowego, który odwołano dopiero od 1 lipca tego roku. Przypomnijmy, dotyczyło to aż 115 miejscowości w woj. podlaskim, i 68 w lubelskim.

       Niestety, do tej pory sytuacja nie wróciła do normy sprzed dwóch lat. Jak mówią lokalni przedsiębiorcy, w Siemiatyczach obroty w branży gastronomicznej czy noclegowej są teraz mniejsze o od ok. 30 do 50 procent. Również wojna na Ukrainie zniechęciła wielu turystów do przyjazdu na wschód Polski.

      Zabawa trwa

     Tymczasem jak Podlasie długie i szerokie, cały sezon wiosenno-letni w wioskach, miastach i miasteczkach w każdy weekend trwały festyny, koncerty, zabawy, „dni” różnych miejscowości. Po okresach ograniczeń mieszkańcy chcą by wszystko było jak wcześniej. Dudni muzyka lepsza, gorsza i całkiem byle jaka, ale bywa że są to najdrożsi wykonawcy, od 30.000 zł za występ w górę. „Dni Siemiatycz” trwały w tym roku aż 5 dni, a oficjalny ich koszt, podawany przez Siemiatycki Ośrodek Kultury, to...  248.762 zł.

     Powstaje wrażenie, że jest bogato, więc przepuszczamy pieniądze na rozrywkę, nie myśląc o tym, co będzie dalej?

    Oczywiście, takie imprezy bywają dofinansowywane.  Czasem są to państwowe spółki, np PGE SA, lub Polska Spółka Gazownictwa, czasem prywatne firmy lokalne, albo spółki samorządowe. W Siemiatyczach Przedsiębiorstwo Komunalne, spółka samorządowa jest sponsorem wielu miejskich imprez. Czasem coś dorzuci marszałek województwa albo któreś z ministerstw. Ale przy tych ostatnich potrzebne jest też wsparcie polityczne. „Ethno Festiwal Czeremcha”, jeden z najważniejszych międzynarodowych festiwali folkowych w Polsce, nie otrzymał w tym roku w ogóle wsparcia marszałka województwa. - Z ministerstwa kultury otrzymaliśmy 135 tysięcy złotych – mówi organizatorka Barbara Kuzub–Samosiuk. - Koszt zorganizowania festiwalu, to 250 tysięcy, czyli zabrakło 115 tysięcy i trzeba było je skądś wziąć.

     Czasem imprezy współfinansuje EU. Na organizację „Siemiatyckiego Dnia Pasibrzucha” miasto otrzymało wsparcie w wys. 113 tys. zł z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: „Europa inwestująca w obszary wiejskie”. Wkład własny z budżetu miasta miał wynieść ponad 19 tys. zł.

       Jedna z większych imprez województwa podlaskiego, doroczne Podlaskie Święto Chleba w Ciechanowcu zostało w tym roku połączone z oficjalnymi Dożynkami Wojewódzkimi, co wiąże się z dużym wsparciem finansowym budżetu wojewódzkiego.

     W programie dorocznej imprezy w Repkach, finansowanej ze środków UE poprzez LGD Tygiel Doliny Bugu, pn „4M (Mąka, Mleko Mięso, Miód” w tym roku co prawda z programu zdjęto zawody, w których wygrywa ten, kto zje więcej kotletów schabowych w określonym czasie, to podczas Dni Drohiczyna jak zwykle rzucano się jajkami.

    Zanim nadejdzie zima

     Już po imprezach, na których władze mają zwyczaj się lansować i ładnie wyglądać na zdjęciach, w urzędach jednak trwają wyliczenia. 

    Burmistrz Bielska Podlaskiego Jarosław Borowski zdaje sobie sprawę z nadchodzących trudności:

    - Wszelkie oszczędności budżetowe w roku 2022 zostaną przeznaczone na zwiększenie wydatków na zakup energii elektrycznej, energii cieplnej i opału w podległych jednostkach budżetowych. Zakup energii i źródeł ciepła należy do niezbędnych wydatków budżetowych, gwarantujących ciągłość funkcjonowania jednostek, więc wszelkie zmiany budżetu miasta na 2022 rok, a także tworzenie budżetu na rok 2023, będą podporządkowane zapewnieniu finansowania tych potrzeb.

     Dni Bielska w tym roku nie było, ani też jakiś większych koncertów, co dla części lokalnej społeczności jest powodem do krytyki władz. Ale mieszkańców Bielska bardziej martwi prawie 70-procentowa podwyżka ogrzewania w blokach spółdzielczych. 

     Łosice racjonalizują wydatki

    - W związku z przewidywanym kryzysem ekonomicznym, intensyfikujemy racjonalizację wydatków w sposób umożliwiający w dalszym ciągu właściwe zaspokajanie potrzeb mieszkańców, bez straty dla lokalnej społeczności – mówi Patryk Klauziński z Referatu Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Urzędu Miasta i Gminy Łosice. - Jednym z priorytetowych działań planowanych do realizacji w 2022 r. jest  rozpoczęcie procesu utworzenia oraz organizacji klastra energii na terenie powiatów łosickiego i siedleckiego, w tym złożenia wniosku  do programu Krajowego Programu Odbudowy w ramach naboru dla działań przedinwestycyjnych w ramach klastrów energii. Inwestycja realizowana w porozumieniu z 6 innymi gminami z terenu powiatów łosickiego oraz siedleckiego niewątpliwie wpłynie pozytywnie na efektywność i bezpieczeństwo energetyczne gminy.

    Miasto  i Gmina Łosice chce poprawiać efektywność energetyczną, jednak czynnikiem hamującym jest brak środków w budżecie gminy. Uchwalona jest już Strategia Rozwoju Elektromobilności, Plan Gospodarki Niskoemisyjnej, ale dalsze losy tych programów zależeć będą od możliwości pozyskania pieniędzy z zewnątrz.

    - Obecnie prowadzone są przeliczenia związane ze zwiększonymi wydatkami na zakup energii elektrycznej oraz innych nośników energetycznych (węgiel, gaz i olej opałowy). Większość obiektów należących do Gminy Drohiczyn jest wyposażona w instalacje fotowoltaiczne zamontowane z dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego lub Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (budynek Urzędu Miejskiego, budynek MGOK, budynek Zespołu Szkół, ujęcie wody w Narojkach i w Drohiczynie, oczyszczalnia ścieków, Centrum Turystyki Kajakowej, Centrum Promocji Produktu Lokalnego "Zagubek", Środowiskowy Dom Samopomocy w Putkowicach Nadolnych), co znacząco obniża koszty ich funkcjonowania. Dodatkowo większość ogrzewanych obiektów została poddana termomodernizacji w tym cześć świetlic wiejskich i strażnic OSP. W celu ograniczenia zużycia energii elektrycznej zmniejszono natężenie oświetlenia ulicznego na terenie miasta Drohiczyn oraz na okres letni wyłączono oświetlenie uliczne na terenie wiejskim - mówi Radosław Konobrocki, sekretarz Urzędu Miejskiego w Drohiczynie.

     Burmistrz Siemiatycz Piotr Siniakowcz zapewnia, że z uwagą śledzi doniesienia prasowe i oficjalne informacje na temat wzrostu cen energii i ewentualnych programów mających na celu złagodzenie skutków wzrostu: - Mogę zapewnić, że zostaną one wykorzystane przez miasto w pełnym zakresie. W chwili obecnej rozpatrywana jest możliwość przygotowania programu osłonowego mającego na celu złagodzenie skutków kryzysu. Na początku roku jednostki uprawnione złożyły oświadczenia do PGNiG, co umożliwiło korzystanie z niższej taryfy. Były też prowadzone rozmowy z prezesem tego przedsiębiorstwa. Dokonaliśmy kwalifikacji budynków pod kątem przeznaczenia i kategorii zasilania. Działania mające na celu obniżenie koszt6w energii prowadzone były w mieście na długo przed zapowiadanym kryzysem. Na samorządowych budynkach użyteczności publicznej zainstalowane zostały panele fotowoltaiczne. Również zainstalowane zostały na domach, których właściciele przystąpili do projektu realizowanego przez miasto w latach 2021-2022. W poprzednich latach realizowano program montażu instalacji solarnych. Działania te w pewnym stopniu przyniosą oszczędności.

    Wójt Gminy Siemiatycze Edward Krasowski  zapowiada ograniczenia w oświetleniu ulicznym wsi. Gmina ogłosiła przetarg na dostawę energii elektrycznej do budynków komunalnych oraz na oświetlenie uliczne.

     Najbliższe miesiące są wielką niewiadomą, ale póki co, można jeszcze się pobawić.

    Jerzy Nowicki, fot Jacek Wasiilewski, „Ziołowe Spotkania” w Korycinach

Tekst powstał przy wsparciu The German Marshall Fund.