Carskie wrota ze starego kościoła

Drewniany kościół w Grodzisku pierwotnie był unicką cerkwią, od 1839 r. świątynią prawosławną, od 1923 r. rzymskokatolickim kościołem. Na dniach ma on zostać przeniesiony do Ziołowego Zakątka w Korycinach. Obiekt kryje wciąż wiele tajemnic. Otóż na strychu zabytkowego kościółka znalezione zostały tzw. carskie wrota.

Dawno temu

Pierwsze wzmianki o drewnianej cerkwi w Grodzisku pochodzą z 1604 r. Cerkiew zbudowano na miejscu starszej w 1709 r. Fundatorem był Marek Antoni Butler, starosta drohicki. W 1726 r. podczas wizytacji kanonicznej cerkiew posiadała nadal carskie wrota. W 1757 r. zaznaczono, że cerkiew była drewniana i jednokopułowa, a jej gontowy dach był już w złym stanie. Budynek pozostawał czynny do 1891 r., gdy ukończono budowę nowej, murowanej świątyni prawosławnej w Grodzisku, położonej po przeciwnej stronie ulicy względem starszej budowli. Po konsekracji nowej świątyni zaprzestano użytkowania starszej, a część wyposażenia przeniesiono do nowej.

Na strychu

Carskie wrota to drzwi w ikonostasie otwierane tylko podczas niektórych momentów nabożeństwa. Przechodzić przez nie może jedynie kapłan pełniący posługę.

– Podczas prac porządkowych na strychu cerkwi znalazłem carskie wrota. Udało się pozyskać dotację na odrestaurowanie zabytkowego elementu wyposażenia i w tej chwili carskie wrota znajdują się u konserwatora w Warszawie. Po zakończeniu prac będą wkomponowane w wystrój kościoła tak jak organy– powiedział proboszcz, ks. Henryk Kosz.

Barokowy zabytek

- Carskie wrota z drewnianej unickiej cerkwi, dwuskrzydłowe z malowidłami w stylu barokowym powstały na początku XVIII w. Wykonane są z drewna z polichromią, ale trudno na dzień dzisiejszy przed konserwacją powiedzieć jakiego rodzaju jest to polichromia, pod znakiem zapytania stoi tentera. Dużo jest dekoracji ażurowych w formie snycerstwa. Dekoracja obejmuje medaliony w sześciu kompozycjach, 2 dotyczą zwiastowania, a 4 ewangelistów. Planowany czas zakończenia konserwacji to koniec tego roku. Nie mam danych dotyczących kosztu odrestaurowania, ale na pewno będzie to dość kosztowny zabieg, ponieważ stan zachowania carskich wrót jest zły. Carskie wrota jako skrzydła nie stanowią już całego zespołu ikonostansu. Nie wiem jaka była oprawa jeśli chodzi o ramę. Jedno ze skrzydeł jest pęknięte, na podstawie informacji konserwatora dzieł sztuki można przeprowadzić konserwację nie tylko zachowawczą, ale i rekonstrukcyjną, która pozwoliłaby ujrzeć całe piękno carskich wrót. Więcej informacji można będzie uzyskać, kiedy będzie przeprowadzona praca konserwatorska – powiedziała Iwona Marcinowicz z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku.

Mimo, iż pisaliśmy ostatnio, że kościół ma być przeniesiony, to nadal stoi na swoim miejscu z powodu nieprecyzyjnych czynności urzędniczych. Nie zmienia to jednak faktu, że niebawem zniknie z grodzieńskiego krajobrazu.

Katarzyna Danuta Nieroda, Kurier Podlaski – Głos Siemiatycz