Konferencja naukowa w Drohiczynie - 755 rocznica koronacji Księcia Daniela Halic

W sobotę 20 grudnia 2008 r. w Drohiczynie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona 755 rocznicy koronacji księcia halickiego Daniela Romanowicza na króla Rusi.
          Tutaj warto podkreślić, że sama koronacja miała miejsce w 1253 r. właśnie w Drohiczynie. Stąd nie przypadkowo wybrano to miasteczko na miejsce konferencji. Organizatorami konferencji były: ze strony Polski - Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, natomiast ze strony Ukrainy - Przykarpacki Uniwersytet Narodowy w Iwanofrankowsku. Obrady konferencji, dzięki życzliwości i zrozumieniu J.E. ks. bp. Antoniego Dydycza, ordynariusza diecezji drohiczyńskiej, a także ks. dr. hab. Tadeusza Syczewskiego, mogły odbyć się w sali konferencyjnej Wyższego Seminarium Duchownego w Drohiczynie.
          Konferencja zgodnie z zapowiedzią organizatorów miała charakter międzynarodowy, gdyż wzięli w niej udział naukowcy z trzech państw: Polski, Rosji i Ukrainy. Większość z nich to uznani specjaliści – historycy, pracownicy wiodących ośrodków naukowych w krajach, które reprezentowali, zajmujący się tą problematyką od dawna.
          Konferencja składała się z trzech części. Pierwszą z nich rozpoczęło wystąpienie ks. bp. Antoniego Dydycza. Odczytano również listy prezydentów: Polski – Lecha Kaczyńskiego i Ukrainy – Wiktora Juszczenki, skierowane specjalnie do uczestników konferencji. Zabrali również głos przedstawiciele władz samorządowych: Bogusław Dębski, wicemarszałek województwa podlaskiego oraz Ihor Olijnyk, marszałek obwodu iwanofrankowskiego na Ukrainie (dawny Stanisławów). Ze strony władz naukowych uczestników konferencji przywitali prof. Bogdan Ostafijczuk, rektor Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego w Iwanofrankowsku oraz Jan Malicki, dyrektor Studium Europy Wschodniej przy Uniwersytecie Warszawskim w imieniu rektora UW.
          Właściwe obrady konferencji rozpoczęły się w części drugiej. Jako pierwszy zabrał głos dr Mariusz Bartnicki, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Jego referat nosił tytuł: „Insygnia władzy książąt Romanowiczów”. Dr Bartnicki jest autorem wydanej przed trzema laty książki pt. „Polityka zagraniczna księcia Daniela Halickiego w latach 1217-1264. Następnym prelegentem był dr Witalij Nagirnyj, historyk pochodzenia ukraińskiego, ale pracujący w Polsce, w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swoim wystąpieniu próbował odpowiedzieć na pytanie – kto był inicjatorem rokowań między książętami halicko-wołyńskimi a Stolicą Apostolską w połowie lat 40-tych XIII wieku. Po nim głos zabrał prof. Aleksandr Majorow z Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego z referatem „Czy posłowie papieża kontaktowali się z Romanem Mścisławowiczem w Haliczu”. Ostatnim w tej części konferencji był referat dr. hab. Dariusza Dąbrowskiego z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy pt. „Koronacja Daniela Romanowicza w relacjach Jana Długosza i jego szesnastowiecznych polskich kontynuatorów”. W rocznikach Jana Długosza opis koronacji księcia Daniela jest umieszczony pod 1246 rokiem. Już dawno historycy ustalili, że data ta jest błędna. Dariusz Dąbrowski wyjaśnił skąd ona się wzięła. Dotarł do rękopisu dzieła Długosza, przechowywanego w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie, w którym pierwotnie zapis koronacji był wpisany pod właściwą datą – 1253, został jednak wykreślony przez autora i ponownie wpisany w innej partii tekstu pod 1246 rokiem. Dodajmy, że Dariusz Dąbrowski jest autorem wydanej w 2002 r. znakomitej książki pt. „Rodowód Romanowiczów, książąt halicko-wołyńskich”, prezentującej najnowsze ustalenia co do dziejów tej gałęzi Rurykowiczów. Referat dr. Dąbrowskiego zakończył obrady II części konferencji
          Po obiadowej przerwie kontynuowano obrady konferencji w części III. Przed właściwymi obradami zabrał głos obecny ambasador Ukrainy w Polsce Olexander Motsyk, który podkreślił wagę konferencji i jej znaczenie w budowaniu współczesnych kontaktów sąsiedzkich pomiędzy Polską i Ukrainą. Jako pierwszy z referentów wystąpił prof. Mirosław Wołoszczuk z uniwersytetu w Iwanofrankowsku, który zajął się problemem liczby wizyt ks. Daniela Romanowicza u Tatarów. Po nim swój referat na temat roli Drohiczyna i Chełma nad Bugiem w politycznej działalności króla Daniela Romanowicza wygłosił prof. Oleksandr Gołowko z Kijowa.
          Ostatnim wygłoszonym na konferencji był referat młodego historyka z Warszawy, doktoranta Uniwersytetu Warszawskiego Adriana Jusupovicia pt. „Przynależność polityczna Drohiczyna w XII i pierwszej połowie XIII w”. Bardzo interesujący referat, zaprezentowany w przystępnej formie, przyniósł wiele nowych ustaleń co do dziejów Drohiczyna w tym okresie. Z nich najważniejsza jest teza o obecności zakonu Templariuszy w Drohiczynie. Autor ponownie przeanalizował dostępne źródła i doszedł do wniosku, że w 1237 r. książę Konrad Mazowiecki nadał gród Drohiczyn nie zakonowi Braci Dobrzyńskich, jak dotychczas przyjmowano, lecz byłym rycerzom z tego zakonu, którzy już należeli do Templariuszy. Jednym z argumentów przemawiających za tą wersją jest fakt, że sam dokument nadawczy Drohiczyna z 1237 r. znajdował się w archiwum Templariuszy, skąd trafił do archiwum Joannitów, a potem do brandemburskiego archiwum w Poczdamie, gdzie zresztą jest przechowywany do dziś. Adrian Jusupović przedstawił też kilka innych tez, burzących dotychczasowe ustalenia co do dziejów Drohiczyna w XIII wieku, stąd nic dziwnego, że jego wystąpienie wywołało dyskusję wśród uczestników konferencji.
          Po zakończeniu konferencji jej uczestnicy mieli możność zapoznania się ze zbiorami Muzeum Diecezjalnego w Drohiczynie. Cała konferencja ogólnie była udana. Referaty na niej przedstawione prezentowały wysoki poziom. Ważny jest również sam fakt jej zorganizowania w Drohiczynie. Z reguły przecież konferencje tego rodzaju, szczególnie o charakterze międzynarodowym, organizowane są w miastach, gdzie mieszczą się duże i znaczące ośrodki akademickie. Szkoda tylko, że informacja o konferencji w Drohiczynie nie była wcześniej nagłośniona wśród osób mieszkających na tym terenie. Z pewnością znalazłoby się wiele osób chcących wysłuchać ciekawych referatów.
          Zazwyczaj bywa tak, że pokłosiem danej konferencji jest publikacja naukowa z zamieszczonymi w niej referatami. W tym przypadku było inaczej. Już na konferencji można było zdobyć (nieodpłatnie!) książeczkę pt. „Drohiczin 1253. Materiały miżnarodnoj naukowoj konferencij z nagodi 755-j ricznici koronacij Daniła Romanowicza” („Drohiczyn 1253. Materiały międzynarodowej naukowej konferencji z okazji 755 rocznicy koronacji Daniela Romanowicza, Iwanofrankowsk 2008). Książeczka licząca 186 stron została wydana przez Przykarpacki Uniwersytet Narodowy w Iwanofrankowsku, tuż przed konferencją z 20 grudnia 2008 r. Zawiera ona 15 artykułów, z których tylko 6 to odpowiedniki referatów wygłoszonych na konferencji. Pozostali autorzy albo nie zgłosili udziału, albo nie dotarli na konferencję. Na szczęście są w niej opublikowane dwa interesujące dla nas wystąpienia, panów: Dariusza Dąbrowskiego i Adriana Jusupovicia. Co ważne zostały one wydrukowane w języku polskim (w przeciwieństwie do większości artykułów, opublikowanych w językach rosyjskim i ukraińskim). Tutaj również należy żałować, że książka nie będzie szerzej dostępna dla zainteresowanych u nas w Polsce, a zwłaszcza w Drohiczynie, którego przecież w znacznej mierze dotyczy (wystarczy spojrzeć na sam tytuł). Chociaż można sądzić, że pojedyncze egzemplarze trafiły do biblioteki seminaryjnej w Drohiczynie oraz uczestników konferencji (jeden z egzemplarzy posiada piszący te słowa).

          Tomasz Jaszczołt