Jest nas coraz mniej. Powiat w liczbach

Liczba mieszkańców powiatu siemiatyckiego wynosiła w 2010 roku 48 223 osób. Na koniec grudnia 2019 było ich 44 689. Na przestrzeni lat z terenu powiatu ubyło 3 534 ludzi, czyli ponad 7% mieszkańców.

     Polska jest jednym z najszybciej starzejących się państw w Europie. Jak wygląda sytuacja w skali lokalnej, jak szybko wymieramy?

     Na jeden jego km2 powiatu siemiatyckiego przypada 31 osób. To o połowę mniej niż średnia dla woj. podlaskiego, a ta wynosi 59 osób. Przyrost naturalny w powiecie siemiatyckim wynosi – 11,1 promila.

     Najbardziej zaludniona jest gmina miejska Siemiatycze, stan mieszkańców pod koniec grudnia 2019 wynosił tam 14 505 osób (403 os. Na 1 km2). Przyrost naturalny w gminie miejskiej Siemiatycze jest ujemny, a w 2019 wynosił –5,8 promila, czyli -5,8 osoby na 1000 mieszkańców.

     Najmniej zaludnionymi gminami w powiecie są: gmina Mielnik i gmina Milejczyce. Statystycznie na km2 przypada tam 12 mieszkańców. Gmina Milejczyce ma też najwyższy wskaźnik ujemnego przyrostu naturalnego w powiecie, czyli -27,1 osoby na 1000 mieszkańców.

     W „Powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych w powiecie siemiatyckim na lata 2021 – 2030” czytamy: „W 2050 roku liczba ludności powiatu siemiatyckiego wyniesie zaledwie 29 762 osoby. W porównaniu do obecnych danych spadek liczby ludności wyniesie aż 33,4%. Spadek liczby ludności w powiecie siemiatyckim będzie dotyczyć zarówno kobiet jak i mężczyzn, a proporcje pozostaną równe”. Jak podaje GUS w swojej prognozie ludności, powiat siemiatycki to jeden z dwóch powiatów, obok hajnowskiego (przewidywany spadek dla tego powiatu to 39,7%), w którym spadek liczby ludności będzie największy w województwie podlaskim.

     W 2019 r. na 1000 mieszkańców w powiecie siemiatyckim, statystycznie zawarto 4,89 małżeństwa. Zdecydowano się na 1,33 rozwodów. Miało miejsce 7,78 urodzeń żywych i 13,91 zgonów. W raporcie pt.  „Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie podlaskim w 2019 r.”, czytamy: „W województwie podlaskim największy udział w ogólnej liczbie urodzeń żywych stanowiły urodzenia z matek mających 25–29 lat (34,5%) oraz 30–34 lata (33,3%). Podobną sytuację odnotowano rok wcześniej. Wówczas najczęściej rodziły kobiety w wieku 30–34 lata (34,2%) oraz 25–29 lat (34,0%). Wśród urodzeń żywych zdecydowanie przeważają urodzenia pojedyncze. W 2019 r. w województwie podlaskim było ich 11047, tj. 97,4% ogółu urodzeń żywych. Ponadto z ciąż bliźniaczych urodziło się 286 dzieci, a z ciąż trojaczych – 9 dzieci.
 

     Jak podaje USC w Siemiatyczach, w gminie i mieście Siemiatycze w 2019 r. zawartych zostało 119 małżeństw (w tym 47 cywilnych), w roku 2020 zawarło małżeństwo 104 pary (47 cywilnych).

   Warto zauważyć, że w omawianym roku zgodnie z danymi GUS na Podlasiu najczęściej związki małżeńskie zawierano w powiatach: kolneńskim, łomżyńskim, zambrowskim. Najmniej, w przeliczeniu na 1000 mieszkańców zawarto ich w samym Białymstoku oraz powiecie hajnowskim i monieckim.

    W opracowaniu dotyczącym sytuacji demograficznej czytamy również: „W 2019 r. wśród kobiet wstępujących w związki małżeńskie dominowały osoby w wieku 25–29 lat oraz 20–24 lata, które stanowiły odpowiednio 42,0% i 25,7% ich ogólnej liczby (w 2018 r. udział tych grup wyniósł 42,8% i 25,2%). W przypadku mężczyzn najwięcej nowożeńców odnotowano w grupach wiekowych 25–29 lat – 42,4% ogółu oraz 30–34 lata – 25,0%, podczas gdy rok wcześniej ich odsetek wyniósł odpowiednio 43,1% i 25,3%. Wśród nowo zawartych związków małżeńskich 82,9% stanowiły małżeństwa zawarte po raz pierwszy (tzn. kawaler z panną). W roku poprzednim odsetek takich małżeństw ukształtował się na poziomie 84,5%.

    Małżeństwa wyznaniowe zawarte w kościołach lub związkach wyznaniowych i jednocześnie zarejestrowane w urzędach stanu cywilnego stanowiły 69,9% wszystkich małżeństw zawartych w 2019 r. (przed rokiem 71,7%). W omawianym roku odsetek małżeństw wyznaniowych na wsi był wyższy niż w miastach i wyniósł odpowiednio 73,7% i 67,2%”.

    Ciekawe, że wg danych Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC w 2019 r. w Diecezji Drohiczyńskiej udzielono 2292 sakramentów chrztu, 1038 sakramentów małżeństwa. Należy jednak pamiętać, że swoim terytorium diecezja obejmuje część województw: mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego.

    Natomiast Główny Urząd Statystyczny podaje: „W 2019 r. w województwie podlaskim urodzenia małżeńskie stanowiły 82,5% wszystkich urodzeń żywych, zaś pozamałżeńskie – 17,5%. Odsetek dzieci urodzonych ze związków pozamałżeńskich był wyższy w miastach i wyniósł 19,4%, podczas gdy na wsi ukształtował się na poziomie 13,9 %".

    Migracje wewnętrzne i zagraniczne ludności na pobyt stały w powiecie siemiatyckim w liczbach bezwzględnych wynosiły w 2019r. -265 osób, czyli -5,97 osoby na 1000 mieszkańców. Napływ osób na teren powiatu wyniósł 390 osób, a odpływ 655. Jest to, obok starzejącego się społeczeństwa, jeden z głównych problemów powiatu.

      Lokalne samorządy na wszystkich szczeblach stoją więc przed ogromnym wyzwaniem zachęcenia młodych ludzi do pozostania w rodzinnych stronach. W opracowaniu udostępnionym przez władze powiatowe jasno nakreślony jest niewesoły, a wręcz fatalny scenariusz wzrastającego wciąż wskaźnika obciążenia demograficznego. Przedstawia on mieszkańców powiatu w wieku nieprodukcyjnym (suma ludności, która nie osiągnęła jeszcze zdolności do pracy i ludności, która nie jest już aktywna zawodowo) w stosunku do mieszkańców w wieku produkcyjnym. W 2018 r. na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadały statystycznie 63,3 osoby. W tej sytuacji w przyszłości wzrosną też wydatki, nie tylko związane ze świadczeniami emerytalnymi, nad czym głowi się obecnie administracja centralna, ale też np. na opiekę zdrowotną. (W 2019 r. udzielono 244 porad w siemiatyckiej poradni geriatrycznej, porady są bezpłatne w ramach ubezpieczenia NFZ.)

      Czy rok 2020 z koronawirusem pod względem śmiertelności różnił się od roku poprzedniego 2019?

     W Urzędzie Stanu Cywilnego w Bielsku Podlaskim w roku 2019 odnotowano 503 zgony, a w roku 2020 - 674. Tu różnica jest duża – zmarło aż 171 osób więcej.
     W USC Hajnówka, czyli na terenie miasta i gminy Hajnówka w roku 2019 zarejestrowano 464 zgony, natomiast w roku 2020 aż 600 zgonów, co daje 146 zgonów więcej. 

    Mniejsze różnice odnotowano w Siemiatyczach. W 2019 roku tutejszy USC odnotował 302 zgony, natomiast w roku pandemicznym 2020 – zgonów było o 38 więcej – 340.

     Eleni Kryńska, Jerzy Nowicki

     Grafiki: 1. przyrost naturalny w powiecie siemiatyckim w latach 2010-2018 źródło- "Powiatowa strategia rozwiązywania problemów społecznych w powiecie siemiatyckim na lata 2021-2030"  2. przyrost naturalny w woj. podlaskim w 2019r. źródło: "Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie podlaskim w 2019r” 3. Grafika zgonów według danych z USC Siemiatycze – EK