Pranie brudnych pieniędzy. Ponad 3 miliony z przestępstw

Jak wieść gminna niesie, pewien mieszkaniec Siemiatycz, karany wcześniej za handel narkotykami, przechwalał się, że wygrał 1.200.000 zł na automatach. Kupił też sobie drogie BMW i mieszkanie w Białymstoku. Tak gwałtowne wzbogacenie i np. wpłata ponad 200.000 zł na konto we wpłatomatach, wzbudziły podejrzenie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Powiadomił więc organa ścigania.

       5 stycznia Prokuratura Rejonowa w Siemiatyczach wszczęła śledztwo w sprawie prania brudnych pieniędzy, tj. wprowadzania do obrotu pieniędzy z działalności przestępczej, w kwotach co najmniej 1.373.026,77 zł i 1.666.029,44 zł. W chwili obecnej, postanowieniem Prokuratury, dokonano blokady na rachunkach bankowych dwóch mieszkańców powiatu siemiatyckiego. Jak poinformowała nas pełniąca funkcję Prokuratora Rejonowego w Siemiatyczach Magdalena Anna Szepietowska, postępowanie jest w fazie wstępnej i dotychczas nie przedstawiono jeszcze nikomu zarzutów.

       Oto art. 299 par. 1 Kodeksu karnego

       Par. 1. Kto środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje, przekazuje lub wywozi za granicę, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

       Par. 2. Karze określonej w par. 1 podlega, kto będąc pracownikiem lub działając w imieniu lub na rzecz banku, instytucji finansowej lub kredytowej lub innego podmiotu, na którym na podstawie przepisów prawa ciąży obowiązek rejestracji transakcji i osób dokonujących transakcji, przyjmuje, wbrew przepisom, środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, dokonuje ich transferu lub konwersji, lub przyjmuje je w innych okolicznościach wzbudzających uzasadnione podejrzenie, że stanowią one przedmiot czynu określonego w § 1 lub świadczy inne usługi mające ukryć ich przestępne pochodzenie lub usługi w zabezpieczeniu przed zajęciem.

       Par. 5. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w par. 1 lub 2, działając w porozumieniu z innymi osobami, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

       Par. 6. Karze określonej w par. 5 podlega sprawca, jeżeli dopuszczając się czynu określonego w par. 1 lub 2, osiąga znaczną korzyść majątkową.

       Par. 7. W razie skazania za przestępstwo określone w par. 1 lub 2, sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa, a także korzyści z tego przestępstwa lub ich równowartość, chociażby nie stanowiły one własności sprawcy. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli przedmiot, korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.

       Par. 8. Nie podlega karze za przestępstwo określone w par. 1 lub 2, kto dobrowolnie ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia, jeżeli zapobiegło to popełnieniu innego przestępstwa; jeżeli sprawca czynił starania zmierzające do ujawnienia tych informacji i okoliczności, sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary.

       Czym jest pranie brudnych pieniędzy

       Pranie pieniędzy to wszelkie działania podejmowane w celu wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej lub innych nielegalnych źródeł - na przykład z handlu narkotykami, z przemytu, z działalności terrorystycznej. Celem prania pieniędzy jest taki obrót pieniędzmi z nielegalnych źródeł, który spowoduje wrażenie, że pieniądze te pochodzą ze źródeł legalnych.

       Pojęcie prania pieniędzy pierwszy raz pojawiło się w USA w okresie prohibicji. Otóż Al Capone prowadził działalność przestępczą, polegającą przede wszystkim na nielegalnym handlu alkoholem, prostytucji i hazardzie. Aby wprowadzić do legalnego obrotu zyski z tego, jego grupa zakładała i prowadziła legalne biznesy, w których następował szybki obrót gotówki, były to np. pralnie.

       Metody prania pieniędzy

       Pranie pieniędzy obejmuje zazwyczaj trzy etapy: pierwszy polega na wprowadzeniu gotówki do systemu finansowego za pomocą różnych środków, lokowanie. Drugi to przeprowadzanie złożonych transakcji finansowych w celu zakamuflowania nielegalnego źródła gotówki. Trzeci to pozyskiwanie bogactwa wygenerowanego z transakcji opartych na nielegalnych funduszach.

       Structuring – często nazywany również smurfingiem, to metoda lokowania, w której gotówka jest rozbijana na mniejsze depozyty pieniężne, stosowana w celu uniknięcia podejrzeń o pranie brudnych pieniędzy i uniknięcia wymogów sprawozdawczych dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy. Często structuring polega na dokonywaniu wpłat przy wykorzystaniu setek wynajętych osób. Ponadto może obejmować wykorzystanie mniejszych ilości gotówki na zakup instrumentów na okaziciela, takich jak przekazy pieniężne, a następnie zdeponowanie ich, ponownie w małych kwotach. Mogą to być np. wpłaty na konta bankowe emigrantów zarobkowych i transferowanie ich za granicę. Może to być np. zakup czeków podróżnych za gotówkę z przestępstw i płacenie nim za granicą lub ich zwrot w formie przelewu bankowego od renomowanej instytucji emitującej czeki.

       Masowy przemyt gotówki – polega na fizycznym przemycaniu gotówki za granicę i deponowaniu jej w instytucji finansowej, takiej jak tzw. bank offshore, tj. bank prowadzący działalność poza krajem swojej głównej siedziby, np. w formie oddziału, która zapewnia większą tajemnicę bankową lub mniej rygorystyczne egzekwowanie prania pieniędzy dzięki wykorzystaniu różnic w przepisach prawa.

       Prowadzenie działalności związanej z szybkim obrotem gotówki – w tej metodzie podmiot, który zazwyczaj otrzymuje dużą część swoich przychodów w gotówce, wykorzystuje swoje konta bankowe do deponowania środków pieniężnych pochodzących z nielegalnych źródeł. Takie przedsiębiorstwa - często prowadząc faktyczną działalność - oprócz nielegalnej gotówki generują przychód gotówkowy z okazjonalnych legalnych transakcji i utrzymują, że wszystkie wpływy gotówkowe pochodzą z legalnych źródeł. Przedsiębiorstwa usługowe najlepiej nadają się do tej metody, ponieważ takie przedsiębiorstwa mają niewielkie lub żadne koszty zmienne i wysoką różnicę między przychodami i kosztami zmiennymi, co utrudnia wykrycie rozbieżności między nimi. Przykładami są parkingi, kluby ze striptizem, solaria, myjnie samochodowe, salony gier, bary, restauracje, kasyna, salony fryzjerskie. To metoda dosyć prosta, podstawowa. W ostatnich latach w Polsce np. powstały setki myjni samochodowych, usytuowanych w miejscach całkowicie nieuczęszczanych, albo w ogóle w lesie. Pies z kulawą noga tam nie zagląda, a obroty, zatem dochody, są milionowe.

       Pranie poprzez handel – ta metoda jest jedną z najnowszych i najbardziej złożonych. Wiąże się z niedoszacowaniem lub przeszacowaniem faktur, w celu ukrycia przepływu pieniędzy. Np. rynek dzieł sztuki to znakomite narzędzie do prania pieniędzy, a to ze względu na np. subiektywną wartość dzieł sztuki. Tajemnica domów aukcyjnych, dotycząca tożsamości kupującego i sprzedającego, sprzyja wykorzystywaniu ich do legalizowania pieniędzy z przestępstw.

       Firmy wydmuszki i trusty pozwalają ukryć prawdziwych właścicieli pieniędzy. Podmioty takie w niektórych krajach nie muszą ujawniać swojego prawdziwego właściciela, tzw. beneficjenta rzeczywistego.

       Transfer danych w dwie strony – w tym przypadku pieniądze są deponowane w kontrolowanej zagranicznej korporacji za granicą, w tzw. w raju podatkowym. Tam są bardzo minimalne wymagania dotyczące rejestracji transakcji, a następnie odsyłane jako bezpośrednia inwestycja zagraniczna, zwolniona z opodatkowania.

       Przejmowanie akcji banku – w tym przypadku przestępcy kupują pakiet kontrolny akcji banku, a następnie dokonują transferu pieniędzy przez zależny już od siebie bank bez kontroli.

       Pranie pieniędzy w kasynie – klient kupuje żetony za nielegalną gotówkę i gra przez stosunkowo krótki czas. Kiedy spienięży z powrotem żetony, oczekuje zapłaty czekiem lub pokwitowania, aby móc odebrać wpływy, jako niby wygrane z hazardu.

       Wykorzystanie kart kredytowych – jednym z przykładów używania kart kredytowych do prania pieniędzy jest nadpłata salda karty kredytowej, a następnie żądanie zwrotu pieniędzy. Otrzymanie przelewu bankowego od renomowanej firmy obsługującej karty kredytowe sprawia, że wygląda na to, że otrzymane środki są legalne. Inne wykorzystanie kart to np. wynajęty podmiot nieświadomie przetwarza nielegalne transakcje kartą kredytową dla innego podmiotu, nie mając świadomości, że są to fałszywe transakcje np. przy wykorzystaniu fałszywych stron internetowych. Ta metoda jest jedną z najnowszych, prowadzi do ukrywania, że do transakcji w ogóle doszło.

       Skąd GIIF wie o podejrzanych transakcjach

       Centralnym elementem polskiego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu jest Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF). GIIF. GIIF jest wspomagany przez Departament Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów. Odpowiada za analizę i przekazywanie odpowiednim organom ujawnionych informacji finansowych dotyczących podejrzanych dochodów i potencjalnego finansowania terroryzmu. Do informowania GIIF o podejrzanych lub tzw. nadmiarowych, tj. powyżej 15.000 euro, transakcjach, obowiazanych jest cały szereg instytucji: banki, aministracja rządowa, samorządowa, NIK oraz szereg podmiotów sektora finansów publicznych. Np. starostwa muszą informować o podejrzanych finansach stowarzyszeń. Na żądanie GIIF blokowane są konta, wstrzymywane transakcje. Wstrzymywania transakcji lub blokady kont dokonywane są też na podstawie postanowienia prokuratora.

       W internecie publikowane są listy osób i instytucji podejrzewanych o finansowanie terroryzmu i pranie pieniędzy. Jest tam np. cała lista nazwisk przedsiębiorców z Rosji, ale też np. producenci i dystrybutorzy w Polsce programu antywirusowego Kaspersky.

       GIIF weryfikuje zawarte w zawiadomieniach. W przypadku uzasadnianego podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zawiadamia prokuraturę, który podejmuje działania w celu postawienia aktu oskarżenia podejrzanym osobom.

       jsw